Cơ hội và thách thức đối với người lao động Việt Nam trong cộng đồng ASEAN

Cộng đồng ASEAN (AC), dự kiến sẽ được thành lập vào ngày 31 tháng 12 năm nay, sẽ tạo ra một thị trường độc nhất với việc tự do di chuyển vốn, hàng hoá, dịch vụ, đầu tư và lao động có tay nghề, mang lại cơ hội và thách thức cho người lao động Việt Nam.

Theo báo cáo “Cộng đồng ASEAN: Quản lý hội nhập để tạo công ăn việc làm tốt hơn và chia sẻ sự thịnh vượng” do Tổ chức Lao động Quốc tế và Ngân hàng Phát triển Châu Á thực hiện, AC sẽ có tổng sản phẩm quốc nội (GDP) 2.2 nghìn tỷ đô la mỗi khi định hình , Thu nhập bình quân đầu người là 3,100 đô la Mỹ / năm, nhưng con số này sẽ thay đổi đáng kể từ 1.000 đô la Mỹ ở Campuchia và Myanmar đến 50.000 đô la Mỹ ở Singapore.

Khoảng cách thu nhập đáng kể có thể dẫn đến việc di cư lao động trong khối ASEAN, mở ra những cơ hội mới cho người lao động có tay nghề nhưng vẫn đặt ra những thách thức đối với những người không có tay nghề.

Thông qua các hiệp ước công nhận lẫn nhau, các nước ASEAN đã cho phép nhân viên làm việc trong 8 ngành nghề (bác sĩ, nha sĩ, y tá, kế toán, khảo sát, kiến trúc sư, kỹ sư và chuyên gia du lịch) để tìm việc làm trong khối các nước ASEAN ngay sau khi AC được thành lập. Họ thuộc nhóm có trình độ cao và có trình độ chuyên môn từ trường đại học, thông thạo ngoại ngữ, đặc biệt là tiếng Anh.

Thống kê của Bộ Lao động, Thương binh và Xã hội (Bộ LĐTBXH) cho thấy nước ta sẽ là một trong những đối tượng hưởng lợi lớn nhất từ sự hình thành của AC. Đến năm 2025 sẽ có khoảng 6 triệu việc làm được cung cấp, chiếm 9,5% tổng số các lựa chọn việc làm mới của ASEAN. Tuy nhiên, chất lượng việc làm không cao và 65% nhân viên mới dễ bị rơi vào tình trạng khó khăn (tỷ lệ cao nhất trong khu vực)

Chất lượng lao động Việt Nam đủ điều kiện ra nước ngoài làm việc đã được cải thiện đáng kể khi tăng từ 30% lên 50% trong vòng mười năm, đáp ứng một số yêu cầu về lao động có tay nghề của thị trường lao động khu vực. Lực lượng lao động có kỹ thuật từng bước làm chủ được công nghệ khoa học mới. Một trong số họ có khả năng đáp ứng yêu cầu các công việc đòi hỏi kỹ năng cao mà trước đây chỉ được thực hiện bởi các chuyên gia nước ngoài. Việt Nam cũng đã tạo điều kiện để lao động trong nước đi làm việc tại các nước ASEAN khác, đặc biệt là Malaysia, hàng năm có hàng ngàn lao động đi xuất khẩu để làm việc trong nhiều lĩnh vực ngành nghề khác nhau.

Việt Nam cũng đã tự khẳng định mình là đối thủ cạnh tranh hàng đầu tại các Cuộc thi Kỹ năng về ASEAN, xếp thứ nhất trong ba lần khác nhau trong 10 sự kiện được tổ chức và liên tục nằm trong số ba nước đứng đầu, thể hiện sự sẵn sàng của người dân địa phương tham gia Cộng đồng ASEAN.

Tuy nhiên, nước ta cũng phải đối mặt với một loạt các thách thức. Do nông nghiệp chiếm đa số trong nền kinh tế Việt Nam, tỷ lệ lao động tham gia vào thị trường lao động chính thức thấp, chỉ chiếm 30%. Thêm vào đó, kiến thức, kỹ năng và sự sẵn sàng làm việc của các nước ASEAN khác đã được coi là không phù hợp để đáp ứng nhu cầu phát triển và hội nhập. Hầu như tất cả các công nhân trong lĩnh vực nông nghiệp đều không được đào tạo.

Ngân hàng Thế giới cho biết Việt Nam đang gặp phải tình trạng thiếu lao động có tay nghề và trình độ kỹ thuật trầm trọng và tụt hậu so với các nước phát triển trong khu vực về chất lượng nhân lực. Kiến thức, kỹ năng và sự sẵn sàng làm việc của người lao động địa phương ở các nước ASEAN khác đã được coi là không đầy đủ và không đáp ứng được nhu cầu hiện tại.

Để giải quyết những thách thức trên, chúng ta phải nâng cao chất lượng và khả năng cạnh tranh của lực lượng lao động Việt Nam trên thị trường trong nước và quốc tế, nhất là khi thành lập AC, Việt Nam cần tiếp tục xem xét lại toàn bộ các quy định pháp luật về lao động, việc làm và đào tạo nghề, làm thực hiện các dự báo ngắn hạn và dài hạn, kết nối thị trường lao động trong nước với các đối tác trong cộng đồng ASEAN và tìm kiếm thị trường nước ngoài thích hợp cho người lao động.

Việt Nam nên cải cách cấu trúc giáo dục chuyên nghiệp trong hệ thống giáo dục quốc gia; Tăng cường các điều kiện đảm bảo chất lượng và đổi mới chương trình đào tạo nghề; Kết hợp đào tạo với thị trường lao động và sự tham gia của doanh nghiệp, thúc đẩy hợp tác quốc tế trong lĩnh vực dạy nghề.

Các cơ quan nhà nước cần soạn thảo các biện pháp nhằm định hướng và hỗ trợ người lao động có kiến thức chuyên môn, kỹ năng, ngoại ngữ  và thông tin về các quốc gia họ sẽ làm việc để có thể nhanh chóng hội nhập và bắt nhịp vào xã hội và nơi làm việc tại địa phương.

 

 

Trả lời

Email của bạn sẽ không được hiển thị công khai. Các trường bắt buộc được đánh dấu *